Pan Dzierżanowski. Rzewuski Henryk

Читать онлайн.

Название Pan Dzierżanowski
Автор произведения Rzewuski Henryk
Жанр Рассказы
Серия
Издательство Рассказы
Год выпуска 0
isbn



Скачать книгу

ewuski

      Pan Dzierżanowski

      Pamiątki Soplicy – pierwotny tytuł brzmiał: Pamiątki JPana Seweryna Soplicy, cześnika parnawskiego [przypis edytorski]

      Bitym charakterem na wołowej skórze by nie spisać, jak i ile razy konfederaci barscy popisali się. Gdzie tylko armat nie było, nigdzie nam Moskwa placu nie dotrzymała. A ludzi tak zgrabnych jak naówczas to teraz i nie widać. Między zgrabnymi jakże nie porachować pana Franciszka Dzierżanowskiego herbu Grzymała, a pułkownika pułku gumbińskiego, u którego miałem wielką łaskę, gdyż mi się udało jemu raz życie ocalić, a przynajmniej wolność: ale tak i życie, bo on nie był z tych, co ich łatwo żywcem dostać. Będąc ja z nim zażyły, ile że on był wielomownym1, mógłbym jego kronikę napisać. Jego ojciec był sługą i przyjacielem ordynatów Zamojskich i od nich miał w dożywociu Sułowiec pod Zamościem. Miał kilku synów, co dobre wychowanie wziąwszy po pańskich dworach, potem na ludzi wyszli. Ba, brat jego najstarszy był u nas marszałkiem i o nim mawiano, że nawet był podobno gdzieś królem. Ale Pan Franciszek z grammatyki2 uciekł i przystał na szeregowego do pułku Mirowskich. Ledwo czytać umiał i to jak Pan Bóg dał; a kiedy co napisał, bies by się nie doczytał, czego on chce; ale o dwadzieścia kroków na koniu siedząc nigdy z pistoletu tuza czerwiennego3 nie chybił. JW. Mniszech, podczaszy wielki koronny, a szef pułku Mirowskich, miał sobie za zabawkę szczególną widzieć go potykającego się w palcaty olejem i krejdą namalowanemi4; na niego bywało sześciu nasadzał, a on wszystkich sześciu krejdą obznaczał, a jemu nic; co mu też na złe nie wyszło, bo JW. szef poruczeństwo mu w tym pułku kupił. Ale jak tylko konfederacja barska nastała, on podmówiwszy swój szwadron, kassę5 pułkową zabrawszy, pułkownika swego Larzaka, do którego miał ansę6, dom zrabowawszy, z konfederatami się złączył. Nagradzając tej jego ku dobrej sprawie przychylność, generalność zrobiła go pułkownikiem powiatu gumbińskiego, upoważniając do werbowania pułku i wszystkich oficerów fortragowania7; a wkrótce pan Franciszek stanął na czele pułku wcale pięknego, który aż do rozwiązania konfederacji ciągle się popisywał. Co to były za piękne mundury! Czemerki8 i szarawary9 błękitne; żółte wyłogi; a sam pułkownik prócz olstrowych10, nosił jeszcze za pasem parę pistoletów, szablę u boku, a na plecach sztuciec11; z którego, bywało, jak wystrzeli, Dony12 jak chrząszcze padały. Nadokuczał on Moskwie! Toteż mówiono: że Drewicz w imieniu carowej deklarował, że kto go żywcem przyprowadzi, zostanie gubernatorem petersburskim, chociażby był prostym Kozakiem; ale on tego nie uważał13 i tak się narażał, jakby za niego halerza złamanego nikt nie dawał. Demulier (Dumourier) wielce jego i jego pułk cenił, ale mu było przykro, że bez tłumacza nie mógł z nim rozmawiać.

      Demulier po łacinie gadał jak jezuita i do nas tym językiem zawsze; ale pan Franciszek Pana Boga po łacinie nie umiałby nazwać, a cóż dopiero w dyskurs się wdać. Nadrabiał ci fantazją, bo mocno go to sromało14

      Конец ознакомительного фрагмента.

      Текст предоставлен ООО «ЛитРес».

      Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию на ЛитРес.

      Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.

      1

      wielomowny – dziś: wymowny, wielosłowny; gadatliwy. [przypis edytorski]

      2

      grammatyka – dziś: gramatyka; tu: druga klasa w daw. szkołach zakonnych. [przypis edytorski]

      3

      tuz czerwienny – rodzaj karty do gry: as kier. [przypis edytorski]

1

wielomowny – dziś: wymowny, wielosłowny; gadatliwy. [przypis edytorski]

2

grammatyka – dziś: gramatyka; tu: druga klasa w daw. szkołach zakonnych. [przypis edytorski]

3

tuz czerwienny – rodzaj karty do gry: as kier. [przypis edytorski]

4

namalowanemi – daw. forma N. i Msc. lm przymiotników i imiesłowów przym. r.ż. i r.n.; dziś tożsama z r.m.: namalowanymi. [przypis edytorski]

5

kassa – dziś: kasa. [przypis edytorski]

6

mieć ansę – mieć pretensję, urazę, żywić niechęć do kogoś. [przypis edytorski]

7

fortragować – wyznaczać do awansu. [przypis edytorski]

8

czemerka (z pers. dżamara) – właśc. czamarka a. czamara; daw. ubiór męski, wierzchnia długa suknia zapinana na małe guziki, szamerowana, podobna do kontusza, ale, w odróżnieniu od niego, z długimi, nierozciętymi rękawami; zw. też węgierką. [przypis edytorski]

9

szarawary – szerokie spodnie. [przypis edytorski]

10

olstrowe pistolety – pistolety używane w kawalerii, umieszczone przy siodle, w olstrach. [przypis edytorski]

11

sztuciec – tu: sztucer. [przypis edytorski]

12

Dony – Kozacy dońscy. [przypis edytorski]

13

on tego nie uważał – dziś: on na to nie zważał. [przypis edytorski]

14

sromać – zawstydzać. [przypis edytorski]



<p>1</p>

wielomowny – dziś: wymowny, wielosłowny; gadatliwy. [przypis edytorski]

<p>2</p>

grammatyka – dziś: gramatyka; tu: druga klasa w daw. szkołach zakonnych. [przypis edytorski]

<p>3</p>

tuz czerwienny – rodzaj karty do gry: as kier. [przypis edytorski]

<p>4</p>

namalowanemi – daw. forma N. i Msc. lm przymiotników i imiesłowów przym. r.ż. i r.n.; dziś tożsama z r.m.: namalowanymi. [przypis edytorski]

<p>5</p>

kassa – dziś: kasa. [przypis edytorski]

<p>6</p>

mieć ansę – mieć pretensję, urazę, żywić niechęć do kogoś. [przypis edytorski]

<p>7</p>

fortragować – wyznaczać do awansu. [przypis edytorski]

<p>8</p>

czemerka (z pers. dżamara) – właśc. czamarka a. czamara; daw. ubiór męski, wierzchnia długa suknia zapinana na małe guziki, szamerowana, podobna do kontusza, ale, w odróżnieniu od niego, z długimi, nierozciętymi rękawami; zw. też węgierką. [przypis edytorski]

<p>9</p>

szarawary – szerokie spodnie. [przypis edytorski]

<p>10</p>

olstrowe pistolety – pistolety używane w kawalerii, umieszczone przy siodle, w olstrach. [przypis edytorski]

<p>11</p>

sztuciec – tu: sztucer. [przypis edytorski]

<p>12</p>

Dony – Kozacy dońscy. [przypis edytorski]

<p>13</p>

on tego nie uważał – dziś: on na to nie zważał. [przypis edytorski]

<p>14</p>

sromać – zawstydzać. [przypis edytorski]